DENETİMLİ SERBESTLİK VE YARDIM HİZMETLERİ
DENETİMLİ SERBESTLİK NEDİR ?
5402 Sayılı Kanun ile yürürlüğe giren ve Ceza Adalet Sistemini çağımıza uygun ve daha modern hale getiren Türkiye’de bulunan 133 Ağır Ceza Merkezinde örgütlenen ve Cumhuriyet Başsavcılıklarına bağlı olarak faaliyetlerini sürdüren toplumsal temelli bir uygulamadır.
Ülkemizde yeni olan bu sistemin kuşkusuz önemi büyüktür.Denetimli Serbestlik bireyi suça yönlendiren toplumsal etkenleri tespit ederek, bu etkenlerin üzerine gidecek ve toplumun kaynaklarını kullanarak bireyin topluma yararlı olmasını sağlayacaktır.
Denetimli Serbestlik Ceza yargılamasının p0arçası ve bir ceza infaz yöntemidir.
Sosyal anlamda denetimli serbestlikte, kişinin ıslahı ve topluma kazandırılması esastır.
Alternatif bir infaz sistemidir.
Şüpheli, sanık veya hükümlüler hapsin alternatifi olan bu sistemde, şarta bağlı olarak serbest bırakılmakta ve kendilerine bir takım yükümlülükler getirilmektedir.
Türk hukuk sisteminde denetimli serbestlik; kişinin işlediği bir suç nedeniyle tutuklanması ya da mahkemece hakkında mahkumiyet kararı verilmesi sonucunda cezaevine girmesi yerine, cezasını toplum içerisinde gözetim ve denetim altında çekmesini ifade eder.
DENETİMLİ SERBESTLİK HİZMETLERİNİN TARİHÇESİ
1946 yılında 10 devlet tarafından kurulan ve kuruluşundan 3 ay sonra Türkiye’nin de üyeleri arasında yer aldığı Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin üye devletlere tavsiye ettiği 22 Ocak 1965 tarih ve R (65) 1 sayılı kararını kabul etmesiyle olmuştur. Bu kararda şu hususlara yer verilmiştir; “ Bakanlar Komitesi, suçlular hakkında özgürlüğü bağlayıcı cezalara sadece, cezanın amaçlarına ulaşılması için gerekli görüldüğünde, özellikle suçun tekrarlanmaması ve suçlunun kendi ; hükümetlere, suçlunun rehabilitasyonunu teşvik eden ve davranışlarını kontrol edecek şekilde, hakkında verilen kararda öngörülen süre kadar gözetim altında tutulmasını ve kendisine yardım edilmesini sağlayacak avantajları içeren ve bu alanda özel bir değere sahip olan, probasyon emirlerinin veya benzer tedbirlerin uygulanmasının sağlanması ve yayılması için mümkün olan bütün adımları atmalarını tavsiye eder.”
Bu tarihten sonra ulusal mevzuatımız içerisinde denetimli serbestlik hizmetlerini hatırlatacak düzenlemeler yer almıştır. Bunlar şöyle sıralanabilir.
a) 13.07.1965 tarihli 647 Sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanunun 4. maddesinde kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezalar yerine uygulanabilecek ceza ve tedbirler ile 8. maddede kısa süreli cezaların yerine getirilmesinde evde infaz, hafta sonu infaz ve geceleri infaz şekilleri düzenlenmişti.
b) 765 Sayılı Türk Ceza Kanununun 55. maddesinde 15.04.1987 tarihinden önce emniyeti umumiye nezareti altına alınmak cezası vardı. Ancak bu tarihte bu ceza yürürlükten kaldırılmıştır.
c) 2253 Sayılı Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkındaki Kanunun 20. maddesi Ceza veya Tedbirlerin Uygulanmasından Önce Yapılacak İnceleme başlığını taşımaktadır.1981 yılında yapılan bu düzenlemede, küçüğün işlediği suçun anlam ve sonuçlarını kavrayabilme yönünden bedeni, akli ve ruhi durumunun uzman kimselerce tespit edileceği hükmü yer almaktadır. Ayrıca küçüğün aile, terbiye, okul durumu, gidişatı, içinde yetiştiği ve bulunduğu şartlar veya bunlar gibi gerekli görülen diğer hususlar çocuk mahkemeleri nezdinde görevlendirilmiş olan sosyal hizmet uzmanları veya yardımcıları veya pedagog veya psikolog veya psikiyatr gibi uzmanlar marifetiyle araştırılacağı belirtilmiştir. Tüm bu çalışmalardan sonra mahkeme gerekirse küçük hakkında hürriyeti bağlayıcı ceza yerine bir müşahede merkezinde müşahede altına alınmasına da karar verebilmektedir.
d) Bir diğer denetimli serbestlik ile ilgili düzenleme de tahliye sonrası koruma şubesinin oluşumu ve yerine getirdiği görevleridir. Tahliye sonrası koruma şubesinin görevleri, cezaevinden tahliye olan hükümlülerin ekonomik, sosyal ve psikolojik sorunlarının çözümünde yardımcı olmak üzere resmi ve özel kuruluşlarla protokol hazırlamak ve takip yapmak ile eğitim , beslenme, barınma, ısınma, sağlık ve iş temini hususlarında somut çözümler bulunmasına çalışmaktadır. Ayrıca uluslar arası alanda Türkiye Cumhuriyeti, Denetimli Serbestlik birini Türk Yargı Sistemine dahil edileceğine dair Ulusal Programda taahhütte bulunmuştur.Bütün bunlara ek olarak Avrupa Konseyi tarafından yapılan “ Türkiye’de Yargının Modernizasyonu ve Ceza Reformu Projesi” çalışmaları içerisinde Denetimli Serbestliğe (Probasyon) yer verilmiştir. Son olarak, 13.12.2004 tarih ve 5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun, Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları başlığını taşıyan 104. maddesi ile bu kurum yargı sistemimiz içerisine alınmıştır.
01/06/2005 öncesi
-Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunun uygulamaya başlandığı 01 Haziran 2005 tarihinden önce şartlı salıverilen hükümlülerin takibi yapılmazken;
01/06/2005 sonrası
01 Haziran 2005 tarihinden sonra şartlı salıverilen hükümlüler toplum içinde izlenerek denetimleri yapılmaktadır.
Temel İlkelerimiz :
-İnsan onuruna saygı ve dürüstlük
-Tarafsızlık
-Gizlilik
-Çocuğun yüksek yararı
MİSYONUMUZ
Hükümlülerin suç işlemesine neden olan davranışlarının değiştirilerek tekrar suç işlemelerinin önlenmesi ve bu yolla toplumun korunmasıdır.
VİZYONUMUZ
Uluslararası standartlara uygun denetim ve gözetim çalışmaları kapsamında;
Tarafsızlık ve gizlilik ilkelerine uyarak ve insan onuruna saygı göstererek denetim altında bulunanları yeniden topluma kazandırmıştır.
DENETİMLİ SERBESTLİK
İdeal Çocuk Adalet Sistemi Caydırıcı Ceza İnfaz Sistemi Etkin Ceza Adalet Sistemi
içermektedir.
Yetişkinlerde;
Koşullu Salıvermede --------------- Rehber görevlendirilmemesi à Hükümlü
à
ve veya
Hapis Cezasının Ertelenmesinde ------- Yükümlülük belirlenmemesi à Sanık
Takipsiz
Denetimsiz
Hükmün Açıklanmasının ------------- à Yükümlülük belirlenmemesi à Kalacak
Geri Bırakılması
Çocuklarda;
Koruyucu ve Destekleyici Tedbir -----------à ÇKK Hükümlü
Kararı Verilen 36. veya
Maddesince Sanık
Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi ---à Denetim à Takipsiz
Kararı Verilen Altına Denetimsiz
Alınmaması Kalacak
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması ---à Halinde
DENETİMLİ SERBESTLİK CEZA ADALET SİSTEMİNİN 4 AŞAMASINDA HİZMET VERMEKTEDİR.
a) Soruşturma aşaması : Kanunlara göre yetkili mercilere suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen süreyi ifade eder.
b) Kovuşturma aşaması : İddianamenin kabulü ile başlayıp, hükmün kesinleşmesine kadar geçen süreyi ifade eder.
c) Kovuşturma sonrası aşama : Sanık hakkındaki hükmün kesinleşmesinden sonraki süreyi ifade eder.
d) Salıverme sonrası aşama : Hükümlünün ceza infaz kurumundaki cezasını tamamlamasından sonraki süreyi ifade eder.